werk

Het succes van het leerwerkloket Noord-Holland-Noord

Laaggeletterdheid noemt ze liever taalvaardigheid. En ze is wars van bureaucratie. “Gewoon een kwestie van doen”, vat Anita Metzelaar het succes van het leerwerkloket Noord-Holland-Noord samen. Hoewel haar hobby zweefvliegen is, staat deze Noord-Hollandse met beide benen op de grond. Een gesprek over warmte, laagdrempeligheid en de kracht van een stevig netwerk.

“Nog niet één werkgever heeft gezegd: dat vinden wij niet belangrijk.” Anita Metzelaar, projectleider leerwerkloket Noord-Holland-Noord, werkt het liefst met ‘warme’ contacten. “Ik vraag een werkgever: Is taal belangrijk voor jouw bedrijf? Wat doe je al aan taalvaardigheid? Wat zou je eraan kunnen doen? En wil je je aansluiten bij het Taalakkoord?” Die persoonlijke aanpak werkt. Metzelaar: “Nog niet één werkgever heeft gezegd: dat vinden wij niet belangrijk.”

Stevig netwerk leerwerkloket

Het leerwerkloket gaat op zoek naar werkgevers die het Taalakkoord willen ondertekenen. Het loket Noord-Holland-Noord doet het erg goed. Hoe komt dat? Een van de succesfactoren is volgens Metzelaar de persoonlijke en concrete aanpak van de adviseurs, Anneke Haleber en Ina Godrie. En het stevige netwerk en de sterke samenwerking daarbinnen. “We werken nauw samen met Maria Sabel van Stichting Lezen & Schrijven. Ik leg veel contacten via het RPA (regionaal platform arbeidsmarktbeleid), een netwerk van gemeenten, onderwijs en werkgevers- en werknemersverenigingen. Dankzij onze persoonlijke aanpak en nauwe samenwerking kunnen we snel schakelen en werkgevers concrete hulp bieden. We zetten daarbij ook het eigen netwerk in, het roc (onderwijs), bibliotheken, taalhuizen, vrijwilligers, taalaanbieders en Stichting Lezen & Schrijven.”

Signalen herkennen

Metzelaar komt ook in contact met werkgevers via de WSP-adviseur van de werkgeversservicepunten, een samenwerking van gemeenten en UWV. “Zij spreken werkgevers als er een vacature is. Geeft een werkgever aan dat kandidaten wel goed Nederlands moeten kunnen spreken, dan kan dat een signaal zijn: een werkgever die de taal belangrijk vindt, heeft misschien al mensen in dienst die daar moeite mee hebben. Die werkgever krijgt dan een telefoontje van mij.”

Banner naar taaltest

Taalvaardigheid is dus duidelijk een thema dat leeft onder werkgevers. Rust er dan geen taboe meer op laaggeletterdheid? Metzelaar: “Het is meer de schaamte; mensen vertellen niet zomaar dat ze een taalprobleem hebben. Werkgevers vragen ons hoe ze het onderwerp kunnen aankaarten bij hun personeel. Wij adviseren ze dan bijvoorbeeld om een banner naar een taaltest op hun intranet te zetten – die test is ontwikkeld door Stichting Lezen & Schrijven. Het is een vrijblijvende en laagdrempelige methode, want werknemers kunnen de test veilig thuis op de bank doen. Als iemand er moeite mee heeft, gaat er een signaal naar de vertrouwenspersoon binnen het bedrijf. Dat is een mooie aanleiding om met elkaar in gesprek te gaan: wat kunnen we jou bieden om je te helpen? Grotere bedrijven kunnen bijvoorbeeld medewerkers trainen als taalmaatje of taalvrijwilliger, zodat zij collega’s kunnen helpen die moeite hebben met taal of digitale vaardigheden. Ook een training bij het roc kan de oplossing zijn, desgewenst intern. We geven dus concrete oplossingen. Dat maakt het meedoen met het Taalakkoord laagdrempelig.”

De slager op de hoek

“In onze regio zitten veel mkb-bedrijven met 25 tot 100 werknemers. En natuurlijk ook veel kleine bedrijven, zoals de slager op de hoek. Ze kunnen allemaal meedoen aan het Taalakkoord.”
Hoe pakt een bedrijf à la de slager, met maar een paar mensen in dienst, een taaltraject aan? “Ze kunnen medewerkers een – kosteloze – training bij het roc, de bibliotheek of een taalhuis laten volgen. Er zijn ook trainingen op de basisschool, zoals in het dorp Kreileroord. Vrijwilligers hebben daar een taalproject opgezet. Nu krijgen drie verschillende groepen taallessen, in samenwerking met het roc. De gemeente betaalt de trajecten.” Dit project loopt nu ook in meer gemeenten in de regio.

Monitoren

Monitoren jullie de resultaten? “We houden precies bij wie zich aansluiten bij het Taalakkoord. Elke drie tot zes maanden bespreken we de voortgang en vragen we of de werkgever nog ergens hulp bij nodig heeft. We organiseren ook bijeenkomsten voor nieuwe en toekomstige toetreders.” Ook dat is een succes van het leerwerkloket NHN.

“Een kwestie van doen”

Het leerwerkloket NHN heeft een goed netwerk, de documentatie is op orde en er zijn veel mogelijkheden om mensen door te verwijzen. Heeft het succes ook iets te maken met de nuchtere Noord-Hollandse mentaliteit? Metzelaar lacht: “Het is ook vooral een kwestie van doen, zonder bureaucratie. Gewoon bereikbaar zijn, laagdrempelig én je afspraken nakomen. Dan bereik je ontzettend veel.”

Ze voegt eraan toe: “Ik zeg ook wel tegen een bedrijf: ‘Er zijn nu zo veel organisaties aangesloten. Hoe kan het dat jullie er nog niet bij zijn?’ Dat versnelt ook. Dat is het mooie van succes: dat willen organisaties graag overnemen.”

Klankbordgroep

Anita Metzelaar is ook vertegenwoordiger voor andere leerwerkloketten. “We hebben een klankbordgroep en komen eens per kwartaal bij elkaar. Zo leren we van elkaar. Een succes in de ene regio kan makkelijk worden overgenomen door een andere regio.”

Ze nodigen ook sprekers uit, om inzichten en inspiratie op te doen: “De gevangenis in Heerhugowaard vertelde laatst een bevlogen verhaal over een langgestrafte die is opgeleid tot taalvrijwilliger. Hij helpt nu andere gedetineerden met lezen en schrijven, wat straks kan helpen bij hun re-integratie.”

Taalambassadeurs

Wie haar ook is bijgebleven, is de vrouw die na het overlijden van haar man haar taalprobleem wel moest aanpakken, want ze wilde haar kinderen niet opzadelen met haar administratie. “Dankzij een taalcursus ging er een wereld voor haar open. Nu verslindt ze boeken!”

Deze vrouw is een van de taalambassadeurs, ex-laaggeletterden die als ervaringsdeskundigen bij bedrijven komen om hun verhaal aan het personeel te vertellen. “Zo iemand krijgt een zaal stil. Medewerkers zeggen dan: ik herken je verhaal; dat heb ik ook. Aan een taalambassadeur durven ze makkelijker te vragen wat ze eraan kunnen doen en waar ze zich kunnen aanmelden voor een training. Dat is heel waardevol.”

Pilot taalpunt

Metzelaar vertelt enthousiast over het taalpunt dat samen met het UWV in Alkmaar is opgezet. Werkzoekenden die taal- of digitale vaardigheden missen kunnen er terecht. “We begonnen in juni 2016 met een pilot voor een taalpunt waar mensen een taaltest kunnen maken.” Van de 140 deelnemers zijn er 66 doorverwezen naar een taalcoach of -cursus. “Het blijkt zo nodig in de regio, dat het taalpunt nu een structureel karakter heeft.” Ook hier is de ‘warme’ overdracht weer een belangrijke factor. “De UWV-medewerker zegt tegen de werkzoekende: ‘loop even mee naar het taalpunt, dan stel ik je voor aan mijn collega en kun je de test doen’. Na de test wordt meteen bekeken welke mogelijkheden er zijn om iemands vaardigheden te verbeteren.” Het in Noord-Holland geboren taalpunt wordt nu opgepakt door UWV’s in het hele land.

Groot talent

Als we Metzelaar vragen hoe ze zelf naar taal kijkt, zegt ze: “Taal intrigeert me. In alles. Oneliners vind ik prachtig. Communicatie lijkt makkelijk, maar is o zo moeilijk. Taal is daarbij van essentieel belang: bedoelen we wel hetzelfde? Vroeger stond ik er niet bij stil dat er mensen zijn die er zoveel moeite mee hebben en dat jaren weten te verbergen. Dat is eigenlijk heel knap. Ik zeg wel tegen mensen: ‘Je hebt een enorm groot talent als je dat zo lang verborgen kunt houden. Het voelt voor jou misschien niet goed, maar blijkbaar ben je zo creatief, dat je je toch al jaren kunt redden.’ Dat meen ik serieus en het streelt de mens. Het verandert een probleem in een uitdaging.

Meer inspiratie?

Ben je een werkgever of werk je bij een leerwerkloket? Je mag Anita Metzelaar rechtstreeks bellen of mailen. Ze hoort graag waar je tegenaan loopt en waar ze je mee kan ondersteunen. Met een draaiboek, een plan van aanpak, een uitnodiging voor een bijeenkomst of een persoonlijk bezoek.

Anita Metzelaar, projectleider leerwerkloket Noord-Holland-Noord

Telefoon: 06-21 23 52 27

E-mail: anita@leerwerkloketnhn.nl

Download hier het factsheet met alle informatie over het netwerk, de processen, de successen en de contactpersonen van het leerwerkloket NHN.

Het Taalakkoord

De 35 leerwerkloketten in Nederland hebben de opdracht om nieuwe werkgevers aan te sluiten bij het Taalakkoord. Hiermee committeren de werkgevers zich aan het belang van taal op de werkvloer en beloven ze hun werknemers te trainen in taal, rekenen of digitale vaardigheden. Dat is beter voor de communicatie, wat het werk veiliger en productiever maakt. En vaak ook leuker.

Klik hier voor meer informatie over het Taalakkoord.