innovatieve projecten

Interview Christine Clement, CINOP Advies: Ouderen & Digivaardigheden

In het project ‘Ouderen & Digivaardigheden’ leert CINOP Advies senioren omgaan met sociale media en computers. Het doel is hun zelfredzaamheid te vergroten. En zo eenzaamheid te verkleinen. De oudere wordt gekoppeld aan een studentcoach én aan iemand uit zijn eigen sociale netwerk. En dan kan het oefenen beginnen.

“In dit project komt alles wat ik leuk en belangrijk vind samen”, vertelt Christine Clement, managing consultant en onderzoeker bij CINOP Advies. Van huis uit is ze taalkundige – de vraag wat ze met taal heeft, hoeven we dus niet te stellen. Christine werkte als wetenschappelijk onderzoeker en promoveerde. Nu doet ze op een andere manier iets voor de maatschappij. In een project waarin iedereen van elkaar leert.

Digi-angst overwinnen

Meestal moet je iets kunnen om ergens aan mee te doen. Bij het ‘Ouderen & Digivaardigheden’ van CINOP Advies is het juist een voorwaarde dat je iets niet kunt: “Wij zoeken mensen met lage digitale vaardigheden. En selecteren ook op digi-angst: sommige deelnemers hebben echt nog nooit een mobieltje vastgehouden.” Een onverwachte derde voorwaarde is eenzaamheid.

Sociale netwerk vergroten

“Dat maakt dit project zo uniek”, weet Christine. “We werken niet puur aan vaardigheden, zoals ‘omgaan met de muis’, maar aan sociale interactie. Steeds met het doel om eenzaamheid te doorbreken en digitale vaardigheden te vergroten. Het gebruik van sociale media kan hierbij helpen, net als leren omgaan met de computer. Deelnemers kunnen zelf kiezen aan welke digitale vaardigheid ze willen werken, zolang die het sociale netwerk maar vergroot. De een wil leren om iets op te zoeken op internet: is er een breiclub in de buurt? De ander wil leren omgaan met Google Maps, zodat hij een reis met het openbaar vervoer kan uitstippelen. Of een wandelroute naar het buurthuis. Het is dus heel concreet.” Wie geen smartphone of tablet heeft, kan die van CINOP Advies in bruikleen krijgen. Deelnemers mogen het apparaat houden als ze het traject actief hebben afgerond. “Dat is een enorme stimulans!”

Wegwijs in digitale wereld

CINOP Advies koppelt de senioren aan een studentcoach van een sociale of IT-opleiding en die maakt de ouderen wegwijs in de digitale wereld. Samen bepalen ze het leerdoel en gaan ze op zoek naar een digicoach: iemand uit het sociale netwerk van de deelnemer. “Als je wilt leren whatsappen, is het handig om dat te doen met iemand die je al kent. De kans is bovendien groter dat de begeleiding blijft bestaan”, legt Christine uit. De digicoach krijgt ondersteuning van de door CINOP Advies opgeleide student en neemt aan het eind van het traject, na circa 3 tot 4 maanden, zijn of haar rol over. “We blijven het leren stimuleren, ook na het traject.”
CINOP Advies stimuleert de deelnemers ook om met elkaar in contact te komen. In – nu al drukbezochte – netwerkbijeenkomsten, maar ook op Facebook: op een speciale pagina kunnen ze nieuwtjes kwijt om zelf te oefenen met hun kersverse vaardigheden.

Pilot in drie regio’s

Het project loopt in drie regio’s: Amsterdam, Tilburg en Zeeland. Christine: “We hebben bewust gekozen voor drie uiteenlopende gebieden omdat we dan verschillende invalshoeken hebben: van een grote stad tot een dorpje op het platteland. Het is heel interessant om de regionale verschillen te zien. De Amsterdamse deelnemers hebben vaker een niet-Nederlandse achtergrond en een kleinere beurs. In Zeeland zien we vooral deelnemers met het Nederlands als moedertaal en Tilburg zit er een beetje tussenin.” Ook de werkwijze per regio verschilt. In Amsterdam leren mensen het project kennen via buurthuizen, een netwerk dat in Zeeland helemaal niet bestaat. “Daar is onze projectleider in een zorgcentrum letterlijk van deur tot deur gegaan om te vragen of mensen mee willen doen.”

Test

Aan het begin en eind van het traject neemt de studentcoach een test af om de digivaardigheden en de mate van eenzaamheid te meten. “Hoe je zoiets meet? We stellen vragen over iemands sociale netwerk. Bijvoorbeeld: hebt u voldoende contact met uw familie? Zou u dat anders willen?” CINOP Advies werkt hiervoor met een Amerikaanse test die ze zelf hebben doorontwikkeld en met de Digiwijzer. “De trajecten lopen nog, dus we hebben nog geen officiële resultaten, maar de eerste reacties zijn veelbelovend. Van ‘Ik kan niet wachten om mijn eerste mailtje te versturen!’ tot ‘Ik heb mijn hele buurt verkend via Google Streetview’. Mensen zijn erg enthousiast!”Wat vinden de studenten er zelf van? Romy: “Ik vind het erg prettig om samen te werken met mevrouw. We nemen de tijd om even te kletsen en gaan dan aan de slag.” Haar medestudent Ian: “We houden allebei erg van reizen. Mevrouw heeft vroeger heel wat afgereisd en ik ben nu nog alles aan het ontdekken.”

Vervolgtraject

Het project van CINOP Advies – dat zich bezighoudt met advies en onderzoek op het gebied van onderwijs en arbeidsmarkt – is een allereerste stap op weg naar bestaande programma. Als mensen zelfstandig met hun telefoon of tablet overweg kunnen, kunnen ze straks doorstromen naar een cursus als Digisterker, over werken met de digitale overheid. Of naar een taalcursus, als ze die nodig hebben. Christine: “Mooi is dat ook dit vervolgtraject, waarin mensen in groepjes bij elkaar zitten, bijdraagt aan het doorbreken van eenzaamheid.”

Intergenerationeel leren

Het doorbreken van de eenzaamheid begint al zodra de deelnemer de studentcoach ontmoet. Een gegeven dat prachtig aansluit bij een echte CINOP Advies-gedachte: intergenerationeel leren, waarbij je leren kunt stimuleren door generaties van elkaar te laten leren. Christine schreef er een artikel over in Sociaal Bestek. “In onze methodiek leert werkelijk iedereen van iedereen: de senioren van de studenten. En de studenten net zo goed van de senioren; ze krijgen iets mee van hun levenservaring. De ouderen leren ook van elkaar in de netwerkbijeenkomsten die we organiseren. En het blijkt dat de studenten ook weer van elkaar leren. Zelfs de projectleiders leren van elkaars aanpak.”
Christine voegt er bevlogen aan toe: “Het spreekt me als wetenschapper ook enorm aan dat we met dit project de kans krijgen om het experiment aan te gaan. Zo kunnen wij met z’n allen –CINOP Advies, Tel mee met Taal én de maatschappij – leren van dit project. En dat sluit prachtig aan bij het motto van CINOP Advies: een leven lang ontwikkelen, en leren van elkaar.”

“Tot slot past het project ook heel goed bij mij als persoon: ik vind het heerlijk om iets te mogen betekenen voor kwetsbare doelgroepen. Met een project als dit lever je een echte bijdrage aan de maatschappij; dat is mijn drijfveer.”

Nu al veel animo

Als het project in 2018 is afgerond, liggen er een handboek en een training klaar, waar in principe elke gemeente in Nederland mee aan de slag kan. “We ontwikkelen één methodiek met tips voor aanpassingen afhankelijk van het gebied. Er is nu al veel animo. We hebben zelfs een wachtlijst met deelnemers!”

www.cinop.nl

 

Interview door: Saskya Nonner