gezin

Overstap

Overstap is een leesprogramma voor de ouders van kinderen uit groep 3 die in een achterstandssituatie zitten (allochtone en autochtone kinderen). Ouders krijgen in ouderbijeenkomsten instructie voor hoe zij thuis met hun kinderen kunnen lezen. 

Overstap in het kort

Overstap is bedoeld voor ouders van kinderen in groep 3 die beginnen met leren lezen en schrijven met behulp van de methode Veilig Leren Lezen. Overstap is erop gericht het leesniveau van 6- en 7-jarigen te verhogen: het technisch lezen, het begrijpend lezen en de woordenschat. Kinderen oefenen met hun ouders stof die op school geleerd is.

De activiteiten die thuis worden uitgevoerd heten ‘speel-leestijden’. Deze’ zijn opgebouwd volgens een vaste structuur: eerst een leesmoment (van ca. 15 minuten) en daarna een werkmoment (ook van ca. 15 minuten).

Het leesmoment kan op verschillende manieren worden ingevuld.

  1. De ouder leest (of vertelt) een verhaal uit het voorleesboek.
  2. Het kind leest een verhaal uit het leesboekje voor aan de ouder.
  3. De ouder en/of het kind kunnen het verhaal nog eens beluisteren op een cassettebandje.

Aansluitend volgt het werkmoment waarin ouder en kind samen een opdracht uit een werkboekje uitvoeren. De meeste opdrachten sluiten aan bij de inhoud van het voorleesverhaal.

Overstap en ouders

De school organiseert tien keer per jaar een ouderbijeenkomst (groepsinstructie), waarin ouders leren werken met de Overstapmaterialen die horen bij de lessen van de kinderen. Wanneer een ‘kern’ in de klas is afgesloten, ontvangen de ouders materiaal om thuis met hun kind te lezen en te herhalen.

Binnen de groepsinstructie is er ook ruimte voor vragen over leren lezen, bijvoorbeeld: ‘Hoe leren kinderen lezen?’, ‘Voorlezen en vertellen’, ‘De bibliotheek’. Naast de groepsinstructie is er vier maal per schooljaar een themabijeenkomst. Bij deze bijeenkomsten wordt er over een onderwerp voorlichting gegeven en praten ouders met elkaar over ieders ervaringen. Voorbeelden hiervan zijn: straffen en belonen, kind en media, tijd voor mezelf als ouder etc.

Onderzoek naar de effectiviteit van Overstap

Onderzoek heeft aangetoond dat Overstap positieve effecten heeft op het aanvankelijk en begrijpend lezen en daarmee onderwijskansen daadwerkelijk verbetert.

Kook (1996) heeft een studie verricht naar de effectiviteit van Overstap, waarbij metingen op drie verschillende momenten plaatsvonden (voormeting, nameting en retentiemeting). De resultaten van de nameting laten geen significantie zien op begrijpend lezen en mondelinge taalvaardigheid. Een onderdeel van deze laatste categorie is daarop een uitzondering; de passieve woordenschat, die significant beter was bij de Overstap dan de niet-Overstap kinderen. Verder wordt er significant hoger gescoord op technisch lezen door de Overstap-kinderen. Na de derde meting is er nog steeds een significant verschil te zien op het gebied van technisch lezen en de passieve woordenschat, maar nu ook op begrijpend lezen. De retentiemeting laat geen verschillende effecten zien voor verschillende etnische groepen. Over gehele steekproef genomen, blijkt dat klankonderscheiding, rijmen en begrippenkennis significant samenhangen met het lezen op alle niveaus.

Van der Veen e.a. (2002) deed een effectiviteitonderzoek waarbij zij de taal- en rekenprestaties van een groep leerlingen vóór en na deelname aan Overstap vergeleek. Het waren voor het grootste deel Marokkaanse en Turkse leerlingen. De taalscores van de Turkse en Marokkaanse Overstap-deelnemers waren significant meer toegenomen dan die van de niet-deelnemers, terwijl de rekenscores van de Overstap-deelnemers significant minder toegenomen waren. Van der Veen e.a. (2002) concluderen dat Overstap, dat specifiek op taal gericht is, effectief lijkt als het gaat om taal, maar wellicht ten koste zou kunnen gaan van rekenen.

Onderzoek Kook, H. (1996). Overstap. Effecten op mondelinge taalvaardigheid en lezen. Amsterdam/Rijswijk: Vakgroep Algemene Taalwetenschap, Universiteit van Amsterdam/Ministerie van VWS

Meer informatie