werk

UMC Utrecht neemt laaggeletterdheid op in communicatieonderwijs

Studenten geneeskunde van nu zijn onze artsen voor de toekomst. Binnen het vak communicatieonderwijs heeft het UMC Utrecht een nieuw curriculum ontwikkeld waarin laaggeletterdheid een standaard onderdeel is geworden. Tweedejaars studenten ontmoeten Taalambassadeurs en leren hoe te communiceren met iemand die moeite heeft met lezen en schrijven.

Communicatieonderwijs
Maaike Kok is docent Communicatievaardigheden en Attitudeonderwijs bij de opleiding geneeskunde. In deze functie leert zij studenten communiceren met patiënten. Studenten leren in dit vak zowel de communicatievaardigheden die ze nodig hebben om een gesprek met patiënten te voeren, als om te gaan met de emoties van patiënten en van zichzelf.

Maaike: “In jaar 2 van de bachelor leren studenten bij ons informatie geven aan een patiënt. Op een goede, begrijpelijk manier iets uitleggen aan een patiënt is een hele uitdaging voor dokters en dokters in spé. Studenten worden opgeleid met medische termen en weten vaak al vrij snel niet meer hoe je dingen in lekentaal uitlegt. We leggen in de theorie hierover uit dat het belangrijk is rekening te houden met het begripsniveau van de patiënt. we willen studenten er bewust van maken dat er veel mensen in Nederland zijn die lage gezondheidsvaardigheden hebben en ook mensen die laaggeletterd zijn. De theorie hierover is interessant, maar het leek ons nog interessanter voor studenten om deze theorie te verlevendigen door in contact te komen met echte mensen. Mensen die hiermee te maken hebben en die ook in de zorg aanlopen tegen het feit dat ze laaggeletterd zijn.”

Taalambassadeurs op visite
18,19 en 20 januari ontmoetten alle tweedejaars geneeskundestudenten (ongeveer 300 studenten) een Taalambassadeur. Een Taalambassadeur is een ervaringsdeskundige op het gebied van laaggeletterdheid. Johan Stets, Ben Loef, Lenie Valk, Bettie Westerhuis, Ewa Brugman, Brigette Johnston, Hadiya Salim en Marina Wapperom gingen verdeeld over deze dagen verschillende klaslokalen binnen om vragen van studenten over laaggeletterdheid te beantwoorden. De studenten waren bijzonder nieuwsgiering naar de Taalambassadeurs en naar hun ervaringen met laaggeletterdheid in de zorg.

Ervaringen van studenten en Maaike
Maaike: “De studenten waren erg onder de indruk. Het ging voor studenten veel meer leven wat het betekent om laaggeletterd te zijn. Ze kregen echt een inkijkje in het leven van een laaggeletterde. Het is heel leerzaam, ze hadden zich nooit gerealiseerd dat laaggeletterdheid zo’n probleem is. Welke impact in het dagelijks leven en in de spreekkamer dit heeft en hoe groot de omvang van deze groep is. De schaamte die mensen ervaren bijvoorbeeld en de manieren die ze gebruiken om te verbloemen dat ze laaggeletterd zijn. Bovendien hadden ze veel aan de concrete handvatten om laaggeletterdheid te signaleren en mensen te ondersteunen die hiermee te maken hebben. Ik was zelf ook erg onder de indruk. Ik realiseer me dat ik zelf best veel lastig te begrijpen taal gebruik. Ik moest naar woorden zoeken soms om begrijpelijk te blijven praten. Bovendien vond ik het  mooi om de diversiteit binnen de groep taalambassadeurs te zien. Zowel in hoe een taalachterstand ontstaat als in hoe de taalambassadeur ermee omgegaan is en nu nog mee omgaat. Iedere patiënt is uniek, en heeft zijn/haar eigen verhaal. Het is mooi en indrukwekkend om die verhalen te horen.”

Vervolg
Het UMC Utrecht heeft laaggeletterdheid als standaard onderdeel opgenomen binnen het curriculum communicatieonderwijs. Alle tweedejaars communicatiestudenten krijgen theoretisch les over laaggeletterdheid, gecombineerd met een ontmoeting met een Taalambassadeur.