onderzoek

Taalaanbod voor laaggeletterde ouderen: wat werkt?

Laaggeletterde ouderen ervaren verschillende problemen in hun zelfredzaamheid, zelfmanagement en gezondheidssituatie. Ze vinden het onder andere moeilijk om te communiceren met (zorg)professionals of hebben moeite met het regelen van administratieve zaken. Veel relevante informatie is voor deze doelgroep moeilijk te verkrijgen of op ontoegankelijke wijze gepresenteerd. Ook sluit de organisatie van diensten waar ouderen gebruik van maken vaak onvoldoende aan bij de competenties en vaardigheden van laaggeletterde ouderen.

Dat blijkt uit een literatuurstudie van het project Zilveren Taalcompetenties, een project waarbinnen zorginstellingen, taalaanbieders en onderzoekers een taalaanbod ontwikkelen voor laaggeletterde ouderen (70-plussers). De literatuurstudie inventariseert welke specifieke taalproblemen laaggeletterde ouderen ervaren, wat voor hen belemmerende en bevorderde factoren zijn om deel te nemen aan scholing en wat effecten van interventies zijn om taalvaardigheden van deze ouderen te verbeteren.

Motivatie

Ouderen zijn vooral gemotiveerd om deel te nemen aan een taalaanbod als dat relevant, nuttig en op maat is, aansluit bij hun belevingswereld en interessegebieden en niet sterk gericht is op leren in de formele schoolcontext. Wanneer familie en vrienden ouderen ondersteunen en aanmoedigen, blijven ouderen gemotiveerd. Ook draagt sociale steun bij aan hogere leeropbrengsten. Daarnaast vinden ouderen het prettig als zij de mogelijkheid krijgen om met deelgenoten te praten over geleerde ervaringen. En een deel van de ouderen geeft de voorkeur aan informeel leren, waarbij leren toevallig in contexten plaatsvindt die niet rond ‘schools’ leren georganiseerd zijn.

Maatwerk

Onderzoek naar harde effecten van interventies gericht op laaggeletterde ouderen staat nog in de kinderschoenen. Wel brengen een aantal studies aanknopingspunten voor een te ontwikkelen taalaanbod in beeld. Maatwerk blijkt een cruciale rol te spelen. Om maatwerk te bieden en ouderen te betrekken bij een taalaanbod is het van belang om samen met ouderen doelen te formuleren en ouderen mee te laten denken in het te ontwerpen taalaanbod.

Meer lezen?

Lees hier het hele onderzoek: Jurgens, K. & Buisman, M. (2017). Zilveren taalcompetenties. Literatuurstudie naar de opbrengsten van taalinterventies voor ouderen. Amsterdam: Kohnstamm Instituut

Het project ‘Zilveren Taalcompetenties’ wordt uitgevoerd in samenwerking met DSV Verzorgd Leven en Stichting Vughterstede. Samen hebben ze een bereik van 1100 ouderen in Katwijk en Lisse, en 770 ouderen in Vught. Andere betrokken partijen zijn taalaanbieder Alsare en de twee onderzoeksinstituten Artéduc en het Kohnstamm Instituut.

Logo Zilveren Taalcompententies