gezondheid

Methodiek zelfmanagement bevorderen

Sommige mensen missen de vaardigheden om de eigen regie en de verantwoordelijkheid te nemen over hun gezondheid en gedrag. Zij hebben extra en andere ondersteuning nodig bij het nemen van beslissingen over leven met hun aandoening. Over deze groep gaat de methodiek Zelfmanagement en beperkte gezondheidsvaardigheden.

Handreiking met veel tips

De methodiek is beschreven in een handreiking. Deze bestaat uit 9 praktische stappen en een werkboek voor een teamplan. Hiermee kunnen (toekomstige) eerstelijns zorgverleners zelfmanagementondersteuning voor mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden stap voor stap organiseren. Naast veel praktische informatie staat de handreiking boordevol tips, verwijzingen naar hulpmiddelen, websites, verdieping en praktijkcases.

Ervaringen huisartspraktijk met zelfmanagement

Huisartspraktijk Damzicht in Schiedam werkte als eerste in Nederland met de methodiek. Verpleegkundig specialist Aryaan Bovenberg vertelt over de achterstandswijk waarin zij werkt. ‘Nu we werken met deze handreiking, komen we erachter hoeveel van onze patiënten laaggeletterd zijn.’

Taalachterstand belemmert de zorg

‘Wij werken in een achterstandswijk met veel allochtone en autochtone patiënten met veelal een laag opleidingsniveau,’ begint Aryaan Bovenberg haar verhaal. ‘Er zijn ook allochtone patiënten met een hoger niveau, maar zij beheersen de taal vaak onvoldoende en kennen het zorgstelsel niet. Ook geldgebrek, stress of heimwee spelen mee. Dit alles belemmert de zorg aan deze groep patiënten en vormt een probleem. Zeker nu zelfmanagement en zelfredzaamheid steeds belangrijker worden.’

Veel laaggeletterde mensen

Mensen met een chronische ziekte komen 4 keer per jaar bij Damzicht op consult. Aryaan: ‘Wij geven informatie, doen controles en proberen ze te motiveren gezonder te leven. Na zo’n consult zijn ze weer 3 maanden uit beeld en als je ze terugziet, is er vaak niets veranderd. “Wat doen we verkeerd en hoe kan het anders?” vroegen we ons af. Nu we werken met deze handreiking, komen we erachter hoeveel van onze patiënten laaggeletterd zijn. Mensen geven dat zelf niet aan, vaak uit schaamte. Je denkt dan, ten onrechte, dat de informatie goed is overgekomen.’

Onvoldoende basiskennis over het lichaam

Aryaan geeft een ander voorbeeld: ‘Een oudere man kwam met een bloedneus op consult. Het was niets ernstigs. Ik probeerde hem gerust te stellen en gaf hem informatie. Toch ging hij in het weekend naar de huisartsenpost. En de maandag daarna kwam hij opnieuw naar het spreekuur. Hij was nog steeds ongerust. Ik besloot wat meer tijd voor hem vrij te maken en wat bleek? Hij dacht dat hij een hersenbloeding had, dat het bloed rechtstreeks uit zijn hersenen naar buiten kwam. Hij had geen basiskennis over het lichaam. Als ik dat eerder begrepen had, had het een hoop tijd en ongerustheid gescheeld.’

Pilot methodiek Zelfmanagement en beperkte gezondheidsvaardigheden

De methodiek is door ons ontwikkeld samen met patiënten, zorgverleners, Alliantie Gezondheidsvaardigheden en de NHG. Damzicht fungeert als pilot in dit traject voor Zorgorganisatie Eerste Lijn (ZEL). Eerder was Damzicht intensief betrokken bij de ontwikkeling van de methodiek, die een stapsgewijze aanpak biedt om zelfmanagement bij mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden te bevorderen.

Lees meer over de zelfmanagement methodiek op de website van Vilans.

De pdf kun je hier downloaden.